Waarom bleef Fortuyn buiten beeld in een interview met de man die in 2002 aan het roer stond van de nationale crisisbeheersing?

“Voor een krant die zegt ‘Wij zwijgen nooit’ is dit precies het soort dossier waar je niet omheen hoort te schrijven.”

Foto: Wouter Engler CC BY-SA 4.0

Onderzoeksjournalist en auteur Hans Izaak Kriek heeft in een open brief stevige kritiek geuit op De Telegraaf naar aanleiding van het afscheidsinterview met voormalig AIVD-directeur Erik Akerboom. In dat uitgebreide gesprek werd geen enkele vraag gesteld over de moord op Pim Fortuyn, terwijl Akerboom in 2002 juist een centrale rol speelde in de nationale crisisbeheersing rond die gebeurtenis.

Het interview met Akerboom verscheen op 27 februari en bood ruim baan aan reflecties op zijn loopbaan en de staat van de nationale veiligheid. Wat Kriek echter direct opviel, was de afwezigheid van één van de meest beladen dossiers uit de recente Nederlandse geschiedenis: de politieke moord op Pim Fortuyn.

Volgens Kriek is dat opmerkelijk, juist omdat Erik Akerboom destijds als topambtenaar op het ministerie van Binnenlandse Zaken nauw betrokken was bij de overheidscoördinatie in de nasleep van de moord. In de ogen van de onderzoeksjournalist had dat De Telegraaf alle aanleiding moeten geven om door te vragen over de rol van de overheid, de informatiepositie van de AIVD en de destijds gemaakte beveiligingsafwegingen.

“Voor een krant die zegt ‘Wij zwijgen nooit’ is dit precies het soort dossier waar je niet omheen hoort te schrijven,” stelt Kriek in zijn openbare brief.

Kriek beroept zich daarbij nadrukkelijk op zijn eigen betrokkenheid bij het Fortuyn-dossier. In 2002 begeleidde hij de top van het ministerie van Binnenlandse Zaken en de AIVD in de aanloop naar hun verhoren voor de Commissie-Van den Haak, de onderzoekscommissie die de overheidsaanpak rond de beveiliging van Pim Fortuyn moest evalueren. Juist in die periode, zo schrijft hij, werd hem duidelijk hoe fragmentarisch en onvolledig de waarheidsvinding rondom de moord in werkelijkheid was.

Die constatering krijgt extra gewicht door nieuwe informatie die hij inmiddels onder de aandacht van De Telegraaf heeft gebracht. Daarbij verwijst hij onder meer naar een schriftelijke getuigenis van dr. Berrie Hanselman, destijds hoofdanalist Politiek Gewelddadig Activisme bij de AIVD. Hanselman heeft bevestigd dat hij nooit door de Commissie-Van den Haak is gehoord, ondanks zijn specialistische kennis van politieke dreiging en extremisme.

Nog zwaarder weegt volgens Kriek de tweede conclusie uit die getuigenis: dat adequate beveiliging Pim Fortuyn waarschijnlijk had kunnen redden. Als dat juist is, werpt dat niet alleen nieuw licht op de rol van de overheid, maar ook op de volledigheid van het officiële onderzoek dat destijds werd gepresenteerd als definitieve evaluatie.

Tegen die achtergrond noemt Kriek het des te onbegrijpelijker dat Erik Akerboom in zijn afscheidsinterview niet is geconfronteerd met vragen over deze openstaande kwesties. Waarom, zo vraagt hij zich publiekelijk af, bleef de grootste politieke moord van de afgelopen decennia volledig buiten beeld in een gesprek met één van de toenmalige sleutelfiguren?

Binnenkort verschijnt de hernieuwde tweede druk van zijn boek Pim Fortuyn - Moord op bestelling?, voorzien van een voorwoord van emeritus hoogleraar Paul Cliteur. Daarin, zo kondigt hij aan, zullen de volledige context en nieuwe feiten rond het dossier worden gepresenteerd.