Verontrustende documenten vrijgegeven: hoe het ministerie van De Jonge het internet censureerde in aanloop naar de verkiezingen
Een ministerie dat zelf onderdeel is van het politieke proces kreeg extra invloed op wat er online mocht worden gezegd, juist in een periode waarin kiezers de zittende macht konden wegstemmen.
De Amerikaanse House Committee on the Judiciary heeft voor de tweede keer een omvangrijke set documenten gepubliceerd die aantonen dat de Europese Commissie al meer dan tien jaar systematisch druk uitoefent op sociale-mediaplatforms om politieke content te censureren. Die druk blijft niet beperkt tot Europa, maar heeft ook gevolgen voor wat gebruikers in de Verenigde Staten en daarbuiten mogen zeggen en delen.
De documenten, die afkomstig zijn uit interne communicatie van grote technologiebedrijven en contacten met Europese toezichthouders, zijn verkregen na dagvaardingen die de commissie begin 2025 uitvaardigde. De stukken laten zien dat Europese regelgeving - met name de Digital Services Act (DSA) - wordt gebruikt om platforms te bewegen hun communityrichtlijnen aan te passen, waardoor ook legale en soms feitelijk juiste informatie wordt verwijderd.
Van “vrijwillige codes” naar structurele druk
De Europese aanpak begon al rond 2015, toen de Europese Commissie zogenoemde “vrijwillige” gedragscodes en overlegfora in het leven riep om “desinformatie” te bestrijden. Officieel waren deze initiatieven gebaseerd op consensus en vrijwillige deelname. Interne documenten van bedrijven schetsen echter een ander beeld: de Commissie bepaalde de agenda, oefende druk uit en liet platforms weinig ruimte om af te wijken.
In interne communicatie stellen bedrijven dat zij “feitelijk geen keuze” hadden om zich te onttrekken aan de wensen van de Commissie, uit vrees voor toekomstige regelgeving of sancties.
COVID-19 als kantelpunt
Tijdens de COVID-19-pandemie werd de druk aanzienlijk opgevoerd. Al in 2020 riepen Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en vicevoorzitter Vera Jourová platforms op om content te verwijderen die afweek van officiële narratieven over de pandemie en vaccins.
Vanaf 2022 werd deze aanpak geformaliseerd. Onder de zogeheten Disinformation Code organiseerde de Commissie meer dan 90 bijeenkomsten met platforms tussen 2022 en 2024. Daarin werd aangedrongen op strengere moderatie van politieke en maatschappelijke content.
Verkiezingen in Europa
Binnen Europa was de Commissie ook actief rond verkiezingen, blijkt uit het rapport. Voorafgaand aan minstens acht verkiezingen in zes EU-landen, waaronder Nederland, vond overleg plaats met platforms om extra censuurmaatregelen te treffen in de dagen voor de stembusgang.
De Nederlandse casus: ministerie als “trusted flagger”
In het rapport wordt ook Nederland expliciet genoemd. Voorafgaand aan de Tweede Kamerverkiezingen van 2023 organiseerde de Europese Commissie een overleg met TikTok over “risico’s” rond de Nederlandse verkiezingen. Daarnaast werd het Nederlandse ministerie van Binnenlandse Zaken - destijds onder leiding van Hugo de Jonge - aangewezen als “trusted flagger” onder de DSA.
Trusted flaggers hebben de bevoegdheid om prioritaire meldingen te doen voor het verwijderen van content. De Amerikaanse commissie noemt dit een belangenconflict, omdat een ministerie dat zelf onderdeel is van het politieke proces extra invloed kreeg op wat er online mocht worden gezegd, juist in een periode waarin kiezers de zittende macht konden wegstemmen.
De meldingen betroffen onder meer “populistische”, anti-EU- en anti-migratie-uitingen, politieke satire en memes.
CDA’er De Jonge werd beloond voor bewezen diensten: hij is nu Commissaris van de Koning in Zeeland. En zijn partij zit weer in het kabinet.
Roemenië en twijfel over Russische inmenging
Het rapport zet tevens vraagtekens bij de rol van desinformatie in de Roemeense presidentsverkiezingen van 2024. TikTok meldde aan de Europese Commissie geen bewijs te hebben gevonden voor een gecoördineerde Russische campagne ter ondersteuning van kandidaat Călin Georgescu. Later bleek uit openbare berichtgeving dat de campagne financiering kreeg van een andere Roemeense politieke partij.
Desondanks werden de verkiezingsresultaten ongeldig verklaard op basis van vermeende buitenlandse inmenging.
We leven officieel in een fascistisch gekkenhuis
De publicatie van de documenten leidt tot scherpe reacties. Jurist en commentator Eva Vlaardingerbroek stelt dat de vrijgegeven stukken bewijzen dat de Europese Unie actief heeft ingegrepen in nationale verkiezingen door sociale-mediaplatforms onder druk te zetten om onwelgevallige politieke uitingen te censureren.
Zij wijst daarbij expliciet op de aanwijzing van het Nederlandse ministerie van Binnenlandse Zaken als “trusted flagger” in aanloop naar de verkiezingen en noemt dit een fundamentele aantasting van de democratische rechtsorde.
Vlaardingerbroek roept op tot de ontmanteling van de EU. “Democratie is dood.”
“Wie bewaakt hier eigenlijk de democratie? Of beter gezegd: hoe corrupt wil je het hebben?” vraagt oud-Europarlementariër Rob Roos zich hardop af.
Vastgoedondernemer Erik de Vlieger gaat nog verder en schrijft: “We leven officieel in een fascistisch gekkenhuis.”
“Dus eerst betaalt de Europese Commissie via Frans Timmermans miljarden euro’s aan NGO’s om ons een bepaalde boodschap op te dringen. En nu blijkt dat de Europese Commissie sociale media platforms dwingt om haar onwelgevallige boodschappen bij ons weg te houden,” constateert econoom Wouter Roorda.
Onze 'democratie' is een droomwereld die slechts bestaat om de massa rustig te houden terwijl er heel andere processen de werkelijke gang van zaken regelen.
Volksinvloed is absoluut niet gewenst, maar de propaganda heeft de meesten zo in zijn greep dat zij wel (tegen beter weten in?) geloven een echte invloed te hebben.
De EU is 1 grote corrupte zooi😏