Nexit! Asielstop! Maar toen er gestemd moest worden, koos Mona Keijzer anders

Keijzer roept hard om een Nexit-referendum en asielstop, maar stemde zelf tegen beide toen het erop aankwam in de Kamer.

Foto: Keijzer (Videostill Tweede Kamer der Staten-Generaal CC BY-NC-ND 2.0)

Project2029 — dat is de naam van de nieuwe politieke beweging die Mona Keijzer, die eerder bij het CDA en de BBB zat, deze week aankondigde. Met forse taal over een Nexit en een harde asielstop profileert Keijzer zich als de nieuwe stem van het sociaal-conservatieve Nederland. Maar wie even terugkijkt naar haar eigen stemgedrag in de Tweede Kamer, treft een opvallend ander beeld aan.

Een nieuwe beweging met vertrouwde leuzen

Keijzer presenteerde haar initiatief donderdag aan het publiek. De boodschap: andere partijen op de rechterflank zeggen de juiste dingen, maar doen er vervolgens niets mee. Ze “blijven denken dat de overheid het gaat oplossen”, aldus Keijzer zelf. Met Project2029 wil ze dat doorbreken en een beweging neerzetten die daadwerkelijk verandering afdwingt.

Critici merken echter op dat de inhoudelijke plannen weinig verrassends bevatten. De standpunten die Keijzer uitdraagt, overlappen sterk met wat andere partijen op rechts al jaren roepen — zonder noemenswaardig resultaat. De vraag is dan ook wat Keijzer anders gaat doen, en of haar eigen verleden daarvoor voldoende fundering biedt.

Nexit-referendum: grote woorden, kleine daden

Bij WNL liet Keijzer er geen misverstand over bestaan: als de Europese Unie haar koers niet wijzigt, wil zij een referendum over een Nexit. Ze hekelde de toenemende Europese bemoeienis met nationaal beleid — van migratie tot de aanwijzing van natuurgebieden — en stelde dat de EU ver is afgeweken van haar oorspronkelijke doel als economisch samenwerkingsverband:

Klinkt stoer. Maar Tweede Kamerlid Pepijn van Houwelingen van Forum voor Democratie wees erop dat Keijzer op 4 juni 2024, toen ze nog voor de BBB in de Kamer zat, stemde tegen een FVD-wetsvoorstel dat precies zo’n Nexit-referendum mogelijk moest maken. Bij die hoofdelijke stemming kozen alleen FVD en PVV vóór. Alle andere fracties, waaronder BBB, stemden tegen.

Als Keijzer het echt meende, had ze op dat moment voor kunnen stemmen. Dat deed ze niet. Van Houwelingens conclusie is dan ook hard maar moeilijk te weerleggen: wie nu roept om een Nexit-referendum maar destijds tégen stemde, heeft een geloofwaardigheidsprobleem van formaat.

Asielstop: van hetzelfde laken een pak

Nog zo’n voorbeeld. Bij WNL zei Keijzer stellig dat Nederland “echt voorlopig naar een asielstop toe moet” omdat het systeem volledig is vastgelopen. Op de vraag of dat haalbaar is, antwoordde ze zonder aarzeling: “Ik weet zeker dat dat kan.”

Maar ook hier corrigeerde Van Houwelingen haar feitelijk. Toen er in de Kamer gestemd werd over de motie-Lammers — die een behandelstop beoogde voor asielaanvragen van personen afkomstig uit de Palestijnse gebieden — stemde Keijzer tegen. Wie een asielstop echt wil, stemt niet tegen concrete stappen in die richting wanneer het erop aankomt.

Het patroon is duidelijk: in de media klinkt Keijzer als iemand die harde keuzes niet schuwt. In de plenaire zaal liet ze meerdere keren de kans lopen om die woorden kracht bij te zetten.

Het systeem bekritiseren terwijl je er deel van bent

Keijzer verwijt andere partijen dat ze op de overheid blijven wachten en geen echte verandering brengen. Maar ze vergeet daarbij gemakshalve dat ze zelf jarenlang onderdeel was van datzelfde politieke systeem — eerst als prominent CDA’er, daarna als BBB-Kamerlid.

Dit is een patroon dat we vaker zien bij politici die een nieuwe beweging opstarten: de bestaande structuren aanvallen alsof je er nooit zelf aan hebt meegedaan. Het maakt de boodschap er niet geloofwaardiger op, zeker niet als het stemgedrag zwart op wit beschikbaar is.

Wat zegt dit over Project2029?

Project2029 is nog pril en bevindt zich in de aankondigingsfase. Of het uitgroeit tot een serieuze politieke kracht, valt op dit moment moeilijk te voorspellen. Wat wél duidelijk is: de politieke buitenwereld zal haar niet alleen afrekenen op wat ze zegt, maar ook — en misschien wel vooral — op wat ze deed toen ze de kans had.