Meer dan een zoetstof? Gefermenteerde stevia doodt kankercellen in labtests

Opvallend was dat het extract in de tests nauwelijks schade toebracht aan gezonde cellen. Zelfs bij de hoogste onderzochte concentratie bleef de schade tot een minimum beperkt.

Onderzoekers van de Hiroshima University hebben in laboratoriumtests ontdekt dat gefermenteerd stevia-extract alvleesklierkankercellen kan doden zonder gezonde cellen te beschadigen. De bevindingen, gepubliceerd in het International Journal of Molecular Sciences, suggereren dat stevia meer is dan alleen een caloriearme zoetstof.

Alvleesklierkanker behoort tot de dodelijkste vormen van kanker. Wereldwijd nemen zowel het aantal diagnoses als het aantal sterfgevallen toe, terwijl de vijfjaarsoverleving onder de tien procent blijft. Bovendien staat deze kankersoort bekend om haar weerstand tegen gangbare behandelingen zoals chirurgie, chemotherapie en bestraling. Volgens medeonderzoeker Narandalai Danshiitsoodol onderstreept dit de dringende behoefte aan nieuwe, effectievere behandelopties - bij voorkeur afkomstig uit natuurlijke bronnen, zoals medicinale planten.

Fermentatie versterkt werking

De onderzoekers richtten zich op steviabladextract dat werd gefermenteerd met de probioticumbacterie Lactobacillus plantarum SN13T. Deze bacterie komt van nature voor in gefermenteerde voedingsmiddelen zoals zuurkool, kimchi en augurken. Fermentatie kan de chemische samenstelling van plantenextracten veranderen en nieuwe bioactieve stoffen vormen.

Volgens de wetenschappers leidde deze microbiële omzetting tot een extract - aangeduid als FSLE (fermented stevia leaf extract) - dat aanzienlijk effectiever bleek in het doden van alvleesklierkankercellen dan niet-gefermenteerd stevia-extract.

Opvallend was dat het gefermenteerde extract in de tests nauwelijks schade toebracht aan gezonde menselijke niercellen (HEK-293-cellen). Zelfs bij de hoogste onderzochte concentratie bleef de schade tot een minimum beperkt. Dat is relevant, omdat sommige chemotherapieën, zoals cisplatine, schadelijke bijwerkingen kunnen hebben voor de nieren.

Werkzame stof geïdentificeerd

Verdere analyse wees uit dat een verbinding genaamd chlorogeenzuurmethylester (CAME) waarschijnlijk verantwoordelijk is voor het antikankereffect. Tijdens het fermentatieproces nam de hoeveelheid chlorogeenzuur - een voorlopermolecuul - sterk af, terwijl CAME werd gevormd door enzymatische activiteit van de bacterie.

In het laboratorium bleek CAME de vermenigvuldiging van kankercellen te remmen, geprogrammeerde celdood (apoptose) te stimuleren en de activiteit van genen te beïnvloeden die betrokken zijn bij celoverleving. Daarmee werkte de stof via meerdere biologische mechanismen tegelijk.

Nog in een vroeg stadium

Belangrijk is dat de experimenten uitsluitend zijn uitgevoerd op gekweekte kankercellen in petrischalen. Er zijn nog geen dierproeven of klinische studies bij mensen afgerond. De onderzoekers geven aan dat vervolgonderzoek bij muizen gepland is om te beoordelen hoe het extract zich gedraagt bij een volledig organisme en welke doseringen veilig en effectief zijn.

De studie draagt volgens de onderzoekers bij aan een beter begrip van hoe probiotische bacteriën de farmacologische werking van kruidenextracten kunnen versterken. Dit kan nieuwe wegen openen voor de ontwikkeling van natuurlijke antitumorstrategieën.

Stevia breder bekeken

Arts Joseph Mercola, die niet bij het onderzoek betrokken was, noemt de studie een aanwijzing dat planten zoals stevia meer gezondheidsvoordelen bieden dan alleen een zoete smaak zonder calorieën. Volgens hem is zuiver stevia-extract een gezonder alternatief dan kunstmatige zoetstoffen zoals aspartaam, sucralose of sacharine, mede omdat het nauwelijks invloed heeft op bloedsuiker of insulineniveaus.

Tegelijkertijd wijst hij erop dat commerciële zoetstoffen die stevia combineren met toevoegingen als dextrose of maltodextrine wel invloed kunnen hebben op de bloedsuikerspiegel, vooral bij hoge consumptie.