Journalist onthult in het Europees Parlement hoe overheid en media samenwerken om de bevolking te manipuleren

Vlak voor de Europese verkiezingen werd beweerd dat Voice of Europe een operatie was van de Russische geheime dienst die politici omkocht. Het was een totale leugen, komen we nu eindelijk te weten.

Foto: Michael Shellenberger (Videostill YouTube/PfE Foundation)

Overheid en media werken samen om de bevolking te manipuleren, ontdekte onderzoeksjournalist Michael Shellenberger tijdens zijn onderzoek naar de Twitter Files.

Enkele dagen voor de Europese verkiezingen werd beweerd dat Voice of Europe een operatie was van de Russische geheime dienst die zelfs politici omkocht om de verkiezingen te beïnvloeden. In ons land brachten diverse media (waaronder de NOS) dit nieuws - zelfs herhaaldelijk - en werden Thierry Baudet en Marcel de Graaff ermee in verband gebracht omdat zij een interview aan Voice of Europe hadden gegeven.

Ondertussen zijn we anderhalf jaar verder en hoort niemand nog iets van die beweringen. Omdat het een totale leugen was. Dat komen we nu eindelijk te weten dankzij het onderzoek van Shellenberger naar de Twitter Files, interne documenten die openbaar werden nadat Elon Musk Twitter in oktober 2022 overnam en externe journalisten inzage gaf in interne communicatie.

Shellenberger waarschuwde tijdens een conferentie in het Europees Parlement voor wat hij omschrijft als een wereldwijd opererend “censuur-industrieel complex”. In een lange en gedetailleerde bijdrage stelde hij dat overheden, inlichtingendiensten, universiteiten, NGO’s en technologiebedrijven steeds nauwer samenwerken om online informatie en publieke narratieven te controleren:

COVID-19, natuurlijke immuniteit en sociale-mediacensuur

Als startpunt noemde Shellenberger een concreet voorbeeld uit maart 2021. De Harvard-hoogleraar epidemiologie Martin Kulldorff reageerde toen op Twitter op een vraag over vaccinatie van jongeren en mensen met doorgemaakte infecties. Kulldorff stelde dat natuurlijke immuniteit bescherming biedt.

Deze uitspraak werd door Twitter beperkt: de tweet kon niet worden geliket, gedeeld of beantwoord en werd voorzien van een waarschuwing. Hij presenteerde dit als bewijs dat ook wetenschappelijk onderbouwde standpunten werden onderdrukt wanneer deze afweken van het officiële beleid.

Shellenberger verwees daarbij naar bredere moderatiepraktijken tijdens de pandemie, waaronder zogeheten “shadowbanning” en zwarte lijsten, die volgens Twitter aanvankelijk niet bestonden maar later onder andere benamingen werden erkend.

‘Censorship industrial complex’

Shellenberger vergelijkt het “censorship industrial complex” met het militair-industrieel complex uit de Koude Oorlog. Censuur wordt georganiseerd via een relatief eenvoudig model:

• Overheden selecteren en financieren “onderzoekers”

• Deze zijn vaak verbonden aan universiteiten of NGO’s die afhankelijk zijn van publieke middelen

• Zij fungeren als “trusted flaggers”

• Sociale-mediaplatforms krijgen verzoeken om content of accounts te beperken

• De besluitvorming vindt grotendeels buiten publieke controle plaats

Het doel is niet het bestrijden van onwaarheden, maar het beheersen van narratieven. Shellenberger verwees hierbij naar projecten van Stanford University, waaronder het Virality Project, dat volgens interne documenten ook pleitte voor het beperken van ware informatie over vaccinbijwerkingen om vaccinatiebereidheid niet te ondermijnen.

Inlichtingendiensten en platformen

De Twitter Files tonen aan dat een aanzienlijk aantal voormalige medewerkers van Amerikaanse inlichtingendiensten is gaan werken bij technologiebedrijven. Hij noemde cijfers waaruit blijkt dat tientallen ex-medewerkers van de CIA, FBI, NSA en het Department of Homeland Security functies bekleedden bij Twitter, Meta en Google, vaak op sleutelposities binnen “trust & safety”-afdelingen.

Hij haalde interne communicatie aan waarin Twitter-medewerkers spreken over voortdurende druk vanuit de Amerikaanse inlichtingengemeenschap om data te delen en moderatiebeleid aan te passen.

Hunter Biden-laptop en ‘pre-bunking’

Een belangrijk deel van Shellenbergers bijdrage ging over de censuur rond de Hunter Biden-laptop in aanloop naar de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2020. De FBI had de laptop al sinds eind 2019 in bezit, maar het verhaal werd na publicatie door de New York Post alsnog geframed als mogelijke Russische desinformatie.

Shellenberger stelde dat vooraf zogeheten “pre-bunking”-oefeningen plaatsvonden, onder meer georganiseerd door het Aspen Institute en Stanford, waarbij journalisten en platformmedewerkers werden voorbereid op een verhaal dat op dat moment nog niet openbaar was.

Hoewel Twitter-medewerkers aanvankelijk concludeerden dat het verhaal geen beleidsregels schond, werd het alsnog gecensureerd na aandringen van onder anderen Jim Baker, voormalig juridisch topfunctionaris bij de FBI en op dat moment werkzaam bij Twitter.

Het effect was niet dat het verhaal volledig verdween, maar wel dat de publieke perceptie ervan werd ondermijnd.

Europese dimensie en Voice of Europe

Shellenberger breidde zijn analyse uit naar Europa en verwees specifiek naar beschuldigingen rond Voice of Europe, een medium dat kort voor de Europese Parlementsverkiezingen door EU-functionarissen en media, waaronder Politico, werd neergezet als pro-Kremlin en als kanaal voor Russische beïnvloeding.

Hiervoor is geen bewijs geleverd, aldus Shellenberger. Hij en collega’s vroegen betrokken instanties om documentatie die de beschuldigingen onderbouwde, maar kregen geen antwoord.

Shellenberger stelde dat Voice of Europe fungeerde als voorbeeld van hoe beschuldigingen van buitenlandse inmenging kunnen worden ingezet om reputaties te beschadigen vlak voor verkiezingen, zonder juridische vervolging of transparante bewijsvoering.

Frankrijk als voortrekker

Frankrijk speelt een sleutelrol in de ontwikkeling van institutionele censuur, onthulde Shellenberger. Hij verwees naar directe contacten tussen president Emmanuel Macron en Twitter-oprichter Jack Dorsey, en naar rechtszaken aangespannen door door de staat gefinancierde NGO’s tegen Twitter.

Deze NGO’s worden formeel als niet-gouvernementeel gepresenteerd, maar zijn financieel en operationeel afhankelijk van de staat of de EU.

Slotbeschouwing

In zijn slot stelde Shellenberger dat censuur historisch gezien altijd wordt ingezet om macht te behouden, niet om waarheid te vinden. Waarheid ontstaat door debat en botsing van ideeën, niet door autoriteit of regulering, zei hij.

Hij riep op tot samenwerking over ideologische grenzen heen, verwees naar de Westminster Declaration tegen online censuur en benadrukte dat transparantie – “zonlicht” – het belangrijkste tegenmiddel is.