Ziekenhuisdirecteur Jacco Vroegop beschrijft in een gesprek bij De Nieuwe Wereld de coronachantage van Nederland richting Aruba. Vroegop, die tijdens corona aan het hoofd stond van het enige ziekenhuis op het eiland én voorzitter was van het lokale OMT, doet een boekje open over financiële dreigementen, afluisterpraktijken, censuur en de strijd om lichamelijke autonomie te beschermen terwijl Den Haag aan de touwtjes trok.
Vaccins als ruilmiddel voor financiële steun
Het meest explosieve moment in het gesprek betreft een online vergadering waarbij alle eilanden van het koninkrijk aanschoven, samen met de toenmalige staatssecretaris van VWS Paul Blokhuis. Vroegop beschrijft hoe Blokhuis Aruba en Sint Maarten meedeelde dat financiële steun zou worden ingehouden als de vaccinatiegraad niet omhoogging. “Ik zakte bijna van mijn stoel,” aldus Vroegop. Voor een eiland waarvan 80 procent van alle inkomsten afhankelijk is van toerisme — dat tijdens corona volledig instortte — was dat geen lege dreiging. Een derde van de Arubaanse bevolking stond op enig moment in de rij bij de voedselbank. Den Haag wist dat, en gebruikte die kwetsbaarheid als hefboom.
Vroegop is er helder over: dit was chantage. Niet in zoveel woorden misschien, maar in feite kwam de boodschap neer op het onder druk zetten van een bevolking die al amper het hoofd boven water kon houden. Het heeft er alle schijn van dat het Haagse coronabeleid niet alleen een volksgezondheidsstrategie was, maar ook een politiek instrument om autonome eilanden in het gareel te houden.
Kijktip:
Een ziekenhuisdirecteur die zijn eigen data bijhield
Wat Vroegop onderscheidt van de meeste bestuurders in die periode, is zijn weigering om blindelings het officiële narratief te volgen. Hij bouwde in zijn eigen elektronisch patiëntendossier velden in om bij te houden of patiënten al een infectie hadden doorgemaakt én of ze gevaccineerd waren. Dat leverde resultaten op die lijnrecht ingingen tegen wat Hugo de Jonge destijds op televisie beweerde. Terwijl de minister sprak van een ‘pandemie van de ongevaccineerden’, zag Vroegop op Aruba dat zo’n 70 procent van de ziekenhuispatiënten wél gevaccineerd was. Diezelfde uitkomst verscheen, onafhankelijk van hem, ook in het Nijmeegse Canisius-Wilhelmina Ziekenhuis.
Beide ziekenhuizen publiceerden hun bevindingen. De rest — inclusief onderzoekers van het RIVM en de GGD — zweeg. Vroegop wijst er ook op dat het grote landelijke Nederlandse vaccin-effectiviteitsonderzoek werd geleid door dezelfde OMT-leden die dag in dag uit publiekelijk hadden gepleit voor vaccinatie van kinderen. Van onafhankelijk onderzoek was daarmee nauwelijks sprake.
Afgeluisterd, gehackt en onder druk gezet om op te stappen
De gevolgen voor Vroegop waren concreet en persoonlijk. Zijn eigen OMT-leden namen achter zijn rug om afstand van hem in een brief naar de media. Hij werd op het matje geroepen door de minister van volksgezondheid van Aruba, die hem vroeg publiekelijk te verklaren dat hij zijn uitspraken verkeerd had bedoeld. Dat weigerde hij. Vervolgens ontving hij een officiële waarschuwing van zijn eigen Raad van Toezicht — het hoogste orgaan boven zijn functie. En een plaatsvervangend secretaris-generaal van een Nederlands ministerie belde hem op met een nauwelijks verhulde boodschap: hij kon maar beter opstappen.
Vroegop is er bovendien van overtuigd dat hij is afgeluisterd. Hij wisselde van telefoon en nummer. Volgens recente onthullingen in de parlementaire enquête speelde terreurbestrijder NCTV een centrale rol bij het vormgeven van de coronamaatregelen.
Geen 3G-pas op Aruba, maar de druk was er wel
Nederland oefende ook druk uit om Aruba het coronatoegangsbewijs in te laten voeren. De toenmalige minister van Aruba weigerde dat uiteindelijk, mede op advies van Vroegop en zijn OMT. Voor hem was de 3G-pas een breekpunt: mensen uitsluiten van zwembaden, terrassen en parken op basis van een medische keuze beschouwt hij als een directe schending van grondrechten. Hij trok daarin een parallel met de jaren dertig — een vergelijking die velen ongemakkelijk vinden, maar die hij bewust maakt om de ernst van gedwongen uitsluiting te benoemen.
Eén op de zes mensen heeft spijt — en niemand trekt conclusies
Dat de bevolking niet massaal de boostervaccins heeft genomen op Aruba — de opkomst bleef steken onder de tien procent — beschouwt Vroegop als een direct gevolg van zijn openheid. Mensen spreken hem er wekelijks op aan. Ondertussen toont recent onderzoek van RTL Nieuws dat één op de zes Nederlanders spijt heeft van het nemen van het coronavaccin, waarbij een aanzienlijk deel aangeeft zich gedwongen te hebben gevoeld. Vroegop en zijn gesprekspartner, arts Jona Walk, constateren dat dit nauwelijks doorwerkt in het publieke debat of in de bestuurlijke wereld.
De parlementaire enquêtecommissie, die het coronabeleid onder de loep neemt, lijkt bovendien het Caribisch deel van het koninkrijk grotendeels te negeren. Daarmee dreigt één van de meest onthullende casussen — een eiland dat een ander pad bewandelde en werd gechanteerd — buiten beeld te blijven. Vroegop hoopt dat dat alsnog verandert. Niet voor zijn eigen eerherstel, maar omdat dezelfde mechanismen die op Aruba werkten ook elders opnieuw kunnen worden ingezet.
Wat heb ik een diepe bewondering voor mensen als Jacco Vroegop. Wat moet dit voor hem en mensen naast hem een geweldige strijd geweest zijn en misschien nog steeds. Politiek is vies en bitter blijkt wel weer.
Ik raak er steeds meer van overtuigd dat St Helena te klein zal zijn voor alle verantwoordelijken.....