Hugo de Jonge 'pleegde meineed' tijdens coronaverhoor 'om zijn misdaden te maskeren'
De Jonge hield vol dat de coronapas alleen bedoeld was om de samenleving te heropenen, maar zijn eigen appberichten en interne overheidsdocumenten vertellen een ander verhaal.
Vorige week vrijdag was het de beurt aan oud-minister van VWS Hugo de Jonge om voor de parlementaire enquêtecommissie corona te verschijnen. Wat begon als een zelfverzekerd optreden, eindigde in een zichtbaar ongemakkelijke confrontatie met zijn eigen appberichten en interne overheidsdocumenten die zijn herhaalde verklaringen onder ede rechtstreeks tegenspreken, zag ook De Andere Krant.
De grote vraag: wat was het echte doel van de coronapas?
Het coronatoegangsbewijs — door velen simpelweg de QR-code of coronapas genoemd — werd op 25 september 2021 ingevoerd. De Jonge hield tijdens zijn verhoor vol dat het enige doel hiervan was om de samenleving stapsgewijs te heropenen. Het verhogen van de vaccinatiegraad? Dat was hooguit een gelukkig ‘neveneffect’, benadrukte hij keer op keer. Die formulering was niet toevallig gekozen: onder de tijdelijke coronawetgeving binnen de Wet publieke gezondheid (Wpg) mocht het coronatoegangsbewijs uitsluitend ingezet worden voor zogeheten epidemiologische doelen — het remmen van virusverspreiding. Het gebruiken van de pas als instrument om meer mensen te laten vaccineren had simpelweg geen wettelijke grondslag.
Appberichten verraden de werkelijke gedachtegang
Commissielid Annelotte Lammers liet De Jonge geruime tijd zijn verhaal doen, om hem vervolgens te confronteren met zijn eigen digitale spoor. Uit appverkeer van de minister bleek dat hij na een piek in nieuwe vaccinatieafspraken schreef: ‘Wat goed, durven we te zeggen waarom? Je weet welke verklaring ik graag hoor.’ Een ambtenaar van het ministerie antwoordde veelbetekenend: ‘Een zeker neveneffect van iets?’ De Jonge stuurde terug — vergezeld van een knipoog-emoji — dat het coronatoegangsbewijs daar natuurlijk niet het doel van was.
Interne overheidsdocumenten weerspreken de minister
Commissielid Dion Huidekooper trapte nog een extra deur open. Hij citeerde uit stukken van de Ministeriële Commissie Covid-19 en het Directeuren Overleg Covid-19 — een overleg waaraan alle ministeries deelnamen. Daarin stond het verhogen van de vaccinatiegraad expliciet omschreven als tweede doel van de coronapas, maar dan wel één dat bewust niet gecommuniceerd zou worden naar de buitenwereld. Met andere woorden: de overheid wist precies wat ze deed, maar koos ervoor dit verborgen te houden. De Jonge beweerde deze stukken niet te kennen en nooit deel te hebben uitgemaakt van dat directeurenoverleg. Of die ontkenning geloofwaardig is, mag de lezer zelf beoordelen.
Een minister die nergens spijt van heeft — behalve van één ding
Opmerkelijk genoeg toonde De Jonge gedurende het grootste deel van zijn verhoor opvallend weinig zelfreflectie. Hij vond dat hij zijn werk uitstekend had gedaan. Hij had alleen spijt van de ‘Dansen met Janssen’-campagne, waarbij jongeren na één Janssen-prik direct het uitgaansleven in mochten. Over zijn bemoeienis met ‘HCQ-huisarts’ Rob Elens, over de behandeling van ongevaccineerden, over de maatschappelijke schade van zijn beleid — geen woord van berouw. Critici op sociale media reageerden tijdens het verhoor al furieus op zijn zelfgenoegzame houding en de breedsprakigheid waarmee hij de commissie van zich af hield.
Wat zijn de juridische gevolgen?
Hier wordt het serieus. Artikel 119 van de Grondwet bepaalt dat ministers en staatssecretarissen ook ná hun aftreden voor de Hoge Raad kunnen worden vervolgd voor ambtsmisdrijven. De procedure is ingewikkeld: minimaal vijf Kamerleden moeten een schriftelijke aanklacht indienen, waarna de Tweede Kamer beslist of zij die in behandeling neemt. Bij een meerderheid wordt een onderzoekscommissie ingesteld en kan de procureur-generaal bij de Hoge Raad opdracht krijgen tot vervolging over te gaan. Het is een traject dat in Nederland nog nooit succesvol is doorlopen tegen een zittend of voormalig minister — maar de politieke druk groeit.
Bovendien is meineed voor een parlementaire enquêtecommissie een zelfstandig strafbaar feit. De commissie-Van Traa deed in 1996 aangifte van meineed tegen meerdere getuigen na haar onderzoek naar de opsporingsmethoden van het Interregionaal Recherche Team. Dat leidde tot veroordelingen en celstraffen. Een vergelijkbare stap door de huidige coronacommissie is juridisch dus volstrekt mogelijk. Voormalig Kamerlid Wybren van Haga liet zich er niet voorzichtig over uit: hij spreekt ronduit van ‘dystopische maatregelen’ en ‘misdaden’ die De Jonge nu met meineed probeert te maskeren. “Wat voor straf zou Hugo krijgen?” is de vraag die Van Haga stelt.
Het eindoordeel komt in 2027
De coronacommissie publiceert haar eindrapport naar verwachting in het eerste kwartaal van 2027. Pas dan zal duidelijk worden of de commissie formeel concludeert dat De Jonge meineed heeft gepleegd en een ambtsmisdrijf heeft gepleegd door de coronapas wettelijk ongeoorloofd in te zetten als vaccinatie-instrument.
De appjes, de interne memo’s en zijn eigen gedrag tijdens het verhoor tekenen een ontluisterend portret van een bewindsman die beter wist dan hij deed voorkomen.
De coronapas was voor hem het doel om je te laten vaccineren. Veel mensen lieten zich verleiden en voelden zich dan vrij om te gaan en staan. Het leed dat hij de mensen heeft aangedaan doet hem niets.
In ieder geval is het kabinet hem kwijt en Zeeland zit met hem opgeschept.
Dat hij nog gestraft zal worden voor het plegen van meineed, volgens artikel 119, dat zal uiteindelijk liggen hoe de kamerleden tegenover hem staan. Hopelijk laten ze hem vallen, en krijgt hij zijn straf zoals het hoort.
Good luck provincie Zeeland met zo'n CdK en meer dan brave Statenleden. Ach!