Gedwongen onteigening Lucaswolde: familie Van der Veen voelt zich misleid door overheid - 'Wij waren compleet verbijsterd'

De familie heeft altijd meegedacht, maar werd keer op keer genegeerd of aan het lijntje gehouden.

Foto: Jakob Cotton (Unsplash)

De gedwongen onteigening in Lucaswolde treft niet zomaar een stuk grond — het raakt een gezin dat er al zeven generaties lang woont, werkt en leeft. De familie Van der Veen deelt nu openlijk haar kant van het verhaal, nadat zij jarenlang machteloos toekeek hoe de overheid plannen maakte over hen, in plaats van mét hen.

Belofte na belofte, resultaat nul

Het begon met een sprankje hoop. Via via vernam één van de zonen van de familie dat er een boerderij in de buurt vrijkwam. Voor het eerst in lange tijd leek er een reële uitweg te zijn voor het bedrijf, dat al jaren in het vizier ligt van de provincie vanwege plannen voor Natuurnetwerk Nederland (NNN) en waterberging. De gebiedscoördinator werd direct ingeschakeld. En die was aanvankelijk geruststellend: de familie zou als eerste in aanmerking komen voor een bezichtiging. Er was prioriteit. Het zou allemaal goed komen.

Maar er gebeurde niets. Weken gingen voorbij. Telefoontjes werden niet beantwoord. Beloften bleven beloften. Totdat de familie via een omweg vernam dat Prolander — het uitvoeringsorgaan van de provincie Groningen voor gebiedsontwikkeling — de betreffende boerderij inmiddels al had aangekocht. Zonder de familie ook maar één keer te hebben laten bezichtigen.

Asbest als smoesje?

Toen de familie alsnog vroeg om een bezichtiging van het inmiddels leegstaande pand, stuitte ze op een nieuwe muur. De gebiedscoördinator liet weten dat een bezoek absoluut niet mogelijk was vanwege de aanwezigheid van asbest. Het pand zou gevaarlijk zijn. Voor de Van der Veens voelde dit als een doorzichtig excuus om hen bewust op afstand te houden. Want waarom zou uitgerekend dit gezin — dat zo nauw betrokken is bij het hele traject — niet in staat zijn om een weloverwogen beslissing te nemen over mogelijke risico’s?

Met een onbekend nummer wél opgenomen

Na weken zonder enige reactie van Prolander besloot de vader van het gezin het op een andere manier te proberen. Via een onbekend telefoonnummer belde hij opnieuw. Ditmaal werd er wél opgenomen. Wat hij te horen kreeg, stond haaks op alles wat de gebiedscoördinator al die tijd had verteld: de familie stond helemaal niet op plek één. Er zouden drie andere gegadigden vóór hen staan — partijen die, in tegenstelling tot de Van der Veens, helemaal niet worden verdrongen door natuur- of waterbergingsplannen van de provincie.

Dat is een detail dat je niet zomaar kunt wegwuiven. De familie wordt gedwongen te vertrekken vanwege overheidsplannen voor de inrichting van het landelijk gebied. Zij zijn de directe gedupeerden van het beleid. En toch krijgen anderen — die nergens door worden bedreigd — voorrang bij een boerderij die nota bene door henzelf is aangedragen als oplossing.

Zeven generaties versus bureaucratische willekeur

De gedwongen onteigening in Lucaswolde is niet alleen een juridisch of bestuurlijk dossier. Het is een menselijk drama dat zich al jaren voortsleept. De Van der Veens hebben keer op keer meegedacht over alternatieven. Ze accepteerden dat hun huidige locatie moest wijken. Ze droegen zelf locaties aan. Ze bleven in gesprek, ook als de geboden oplossingen — boerderijen zonder vergunning, stallen die niet meer voldoen aan moderne eisen, percelen met te weinig grond — simpelweg niet werkbaar waren.

En toch wordt in de buitenwereld het beeld gecreëerd dat de familie dwarsligt. Dat ze nergens aan willen meewerken. Dochter Dina van der Veen weerlegt dat op sociale media met kracht: de familie heeft altijd meegedacht, maar werd keer op keer genegeerd of aan het lijntje gehouden. Logboeken en officiële verslagen vermelden dat soort informele beloften en mondelinge toezeggingen doorgaans niet — waardoor de overheid altijd de schijn van zorgvuldigheid kan ophouden.

Onteigening als pressiemiddel

De Wet inrichting landelijk gebied biedt de overheid vergaande bevoegdheden om grond te verwerven voor natuur- en gebiedsdoelen. In theorie gaat dat gepaard met zorgvuldige procedures en eerlijke compensatie. In de praktijk voelen veel betrokken agrariërs en grondeigenaren zich niet als gelijkwaardige gesprekspartners behandeld, maar als obstakels die moeten worden weggewerkt. Het verhaal van de Van der Veens past in dat bredere patroon.

Wanneer een overheidsinstantie zijn telefoontjes pas beantwoordt als er een onbekend nummer wordt gebruikt, en wanneer mondelinge beloften over voorrang in rook opgaan zodra ze niet meer uitkomen, rijst de vraag of er hier sprake is van slordigheid — of van iets structureels. Vertrouwen in de overheid herstel je niet met persberichten en beleidsnotities. Dat herstel je door eerlijk te handelen, ook als de camera’s niet draaien.

Het gevecht gaat door

De familie Van der Veen heeft duidelijk gemaakt dat ze niet van plan is te zwijgen. Voor hen gaat het niet om hectares of subsidies. Het gaat om een thuis, een bedrijf, een identiteit die door zeven generaties is opgebouwd. Ze eisen een eerlijke procedure — geen valse beloften, geen informele toezeggingen die verdwijnen zodra het uitkomt, en geen onteigening als stok achter de deur terwijl alternatieven stelselmatig worden tegengewerkt.

Of de provincie Groningen en Prolander bereid zijn om dat gesprek eerlijk aan te gaan, moet nog blijken.