De studie die vaccintwijfels moest wegnemen, ligt nu zelf onder vuur

DNA in vaccins: waarom deze wetenschappelijke controverse nog lang niet voorbij is.

Foto: U.S. Air Force photo by Senior Airman Madeline Herzog, Public domain (Wikimedia Commons)

Dit wordt een wetenschappelijk verhaal, maar het moet even. Want de toezichthouders denken ermee weg te komen en dat mogen we niet zomaar laten gebeuren. Eerst verschenen er allemaal “factchecks” waarin werd beweerd dat er geen DNA in de mRNA-vaccins zou zitten. Inmiddels wordt erkend dat er wel degelijk DNA in die vaccins zit, maar het zou binnen de perken blijven.

De DNA-vervuiling in mRNA-vaccins is het middelpunt van een wetenschappelijke strijd — en nu leveren onafhankelijke onderzoekers vernietigende kritiek op een studie die door toezichthouders werd gebruikt om zorgen weg te wuiven. Immunoloog Jessica Rose, samen met Kevin McKernan en David Speicher, publiceerde een kritische analyse in het tijdschrift Oncotarget waaruit blijkt dat het onderzoek van Achs et al. (2025) tjokvol zit met methodologische fouten die stelselmatig tot onderschatting van de DNA-vervuiling leiden.

Wat was de bewering van Achs et al.?

De studie van Achs en collega’s claimde met vier onafhankelijke meetmethoden aan te hebben getoond dat er geen buitensporige DNA-verontreinigingen zitten in de COVID-19-mRNA-vaccins van Moderna en BioNTech/Pfizer. Toezichthouders grepen deze conclusie aan als bewijs dat de vaccins binnen de geldende grenzen vallen. Die grens ligt op 10 nanogram DNA per dosis — een norm die al door meerdere onafhankelijke laboratoria was overschreden in eerdere analyses. Maar volgens McKernan, Speicher en Rose klopt er weinig van de gevolgde meetmethoden.

Eén van de meest in het oog springende fouten betreft de berekening van het molecuulgewicht bij de omzetting van meetwaarden naar nanogrammen DNA. Achs et al. gebruikten het molecuulgewicht van een intact plasmide, terwijl hun eigen data lieten zien dat de DNA-fragmenten gemiddeld slechts 130 tot 200 baseparen lang waren. Zonder de verplichte correctiefactor voor fragmentatie kan de onderschatting oplopen tot een factor 120. Met de juiste correctie zou zelfs de kleinste gemeten waarde al boven de wettelijke grens van 10 nanogram uitkomen.

Het gevaarlijkste stuk DNA werd het slechtst gemeten

Bijzonder verontrustend is dat de primerset waarmee het spike-coderende DNA werd gemeten, veel groter was dan de typische fragmentgrootte in de vaccins. Een fragment van 233 baseparen detecteren terwijl de meeste brokstukjes slechts 150 baseparen lang zijn, is alsof je een sleutel zoekt die groter is dan het sleutelgat. Het gevolg: juist de biologisch meest relevante en mogelijk gevaarlijkste DNA-sequentie werd systematisch onderschat. Onderzoekers die wél met vergelijkbare groottes werkten, vonden consistent 4 tot 6 keer meer spike-DNA dan achtergrond-DNA — een bevinding die Achs et al. volledig negeerden.

Verhitten vernietigt het bewijs

Om DNA uit de lipide nanodeeltjes vrij te maken, verhitten Achs et al. de monsters tot 95 graden Celsius gedurende tien minuten. Dat klinkt praktisch, maar het is wetenschappelijk gezien desastreus: verhitting in waterig milieu fragmenteert DNA door chemische afbraak van baseparen. De meetmethode vernietigt daarmee actief het bewijs dat men probeert te kwantificeren. Onderzoekers zoals McKernan en Speicher gebruikten een technologie die geen verhitting nodig heeft en DNA-fragmenten tot 5.300 baseparen lang kan detecteren. Achs et al. beschikten aantoonbaar over deze technologie, maar kozen er bewust niet voor.

Moderna erkende het risico zelf al in patenten

Wat de zaak extra explosief maakt, is dat Moderna in eigen patenten zwart op wit heeft staan dat residueel DNA in vaccins de aangeboren immuunrespons kan activeren en kankerbevorderend kan zijn. Hetzelfde bedrijf erkent dat ingebracht DNA kan integreren in het genoom van gastheercellen en zelfs kan worden doorgegeven aan dochtercellen. De SV40-elementen die in de productieplasmiden zitten, brengen meerdere specifieke risico’s met zich mee: ze kunnen de tumorsuppressor p53 inactiveren, mutagene processen in gang zetten via enzymen en DNA de celkern binnenloodsen. Dit alles wordt in de studie van Achs et al. volledig genegeerd.

RNA:DNA-hybriden: het vergeten gevaar

De grootste blinde vlek in het onderzoek van Achs et al. is het ontbreken van elke meting van RNA:DNA-hybriden. Tijdens de productie van mRNA-vaccins ontstaan zogenaamde RNA:DNA-hybriden — structuren waarbij het spike-coderende DNA zich hecht aan het mRNA. BioNTech zelf erkende in gepubliceerd onderzoek dat DNase I, het enzym dat standaard wordt gebruikt om resterende DNA-templates af te breken, minstens honderd keer minder effectief werkt op deze hybriden. McKernan en collega’s toonden aan dat spike-sequenties 10 tot 100 keer vaker in hybride vorm voorkomen, volledig beschermd door lipide nanodeeltjes tegen afbraak. Achs et al. maten dit niet, erkenden het niet en trokken desondanks conclusies over de veiligheid.

Toezichthouders moeten opnieuw kijken

De gezamenlijke conclusie van McKernan, Speicher en Rose is ondubbelzinnig: de studie van Achs et al. bevat geen kleine technische onvolkomenheden, maar grote ontwerpfouten die de onderzoeksvraag onbeantwoord laten. Alle fouten wijzen stelselmatig in dezelfde richting — onderschatting. Dat roept onvermijdelijk vragen op over de onafhankelijkheid van de gehanteerde methodologie. Zolang er geen robuuste studies komen die RNA:DNA-hybriden meten, lange DNA-fragmenten in kaart brengen en correcte berekeningsmethoden hanteren, blijft de kwestie van DNA-vervuiling in mRNA-vaccins onopgelost. Toezichthouders die zich beroepen op Achs et al. om zorgen weg te wuiven, steunen op drijfzand.